Aleksandra Czartoryska

Aleksandra Czartoryska

Historię Siedlec tworzyły znane postacie, które zapisały się na kartach historii miasta i kraju. Należała do nich z pewnością Aleksandra Czartoryska. To dzięki niej Siedlce stały się dynamicznie rozwijającym się miastem, zarówno pod względem gospodarczym jak i kulturalnym.

Siedlce Czartoryskich

Rodzina Czartoryskich weszła w posiadanie Siedlec poprzez posag Joanny Olędzkiej, żony wojewody wołyńskiego – Michała Jerzego Czartoryskiego. Zanim trafiły w ręce Aleksandry Czartoryskiej, również syn Michała Jerzego - Kazimierz Czartoryski, dokonał pewnych zmian w architekturze miasta. Powodem tego był pożar z roku 1692, który zniszczył część zabudowań. Kazimierz Czartoryski od nowa zaplanował rynek oraz przyległe mu ulice, co w przyszłości okazało się bardzo korzystne dla rozplanowania architektonicznego całej miejscowości. Następnie dzięki staraniom fundacji Czartoryskich wybudowano również kościół i pałac. Kolejnym właścicielem Siedlec był Michał Fryderyk Czartoryski i w konsekwencji jego córka – Aleksandra Czartoryska.

Pałac

W niewielkiej odległości od kościoła, przy ulicy Kościuszki, znajduje się murowany pałac wzniesiony tam pierwotnie przez księcia Kazimierza Czartoryskiego. Wcześniej znajdował się tam stary, drewniany dwór. Czterdzieści lat po wybudowaniu kompleks pałacowy przeszedł remont, który przeprowadzony został przez Michała Fryderyka Czartoryskiego.

W 1775 roku Aleksandra Czartoryska odziedziczyła pałac po ojcu Michale. Kilka lat później zdecydowała się na przebudowę korzystając przy tym z planów sławnego architekta - Stanisława Zawadzkiego. Dzięki temu pałac uzyskał klasyczną bryłę oraz nowy wystrój wnętrz. Dobudowana została dodatkowa kondygnacja w części centralnej oraz nowa elewacja frontowa. U każdego boku pałacu powstały dodatkowe skrzydła.

W pałacu gościło wiele znakomitych, związanych z historią Polski, osobistości. Jedną z nich był król Stanisław August Poniatowski. Aby uczcić jego przyjazd Aleksandra zdecydował się wznieść kolumnę toskańską, która po dziś dzień znajduje się na ulicy Sokołowskiego. Kolumna wskazywała drogę dojazdu do głównego dziedzińca pałacu. Po pierwszej wizycie Stanisława Augusta Poniatowskiego skorygowano plany górnych apartamentów. Wszystko to z powodu pewnych niedogodności jakich król doznał w trakcie swojego pobytu. W pałacu gościł również sam Tadeusz Kościuszko. Ponadto Aleksandra była gościnna również dla przedstawicieli znamienitych polskich rodów: Potockich i Branickich. Księżna szczególnie chętnie zapraszała poetów. W Siedlcach bywali Franciszek Karpiński, Julian Ursyn Niemcewicz, Franciszek Dionizy Kniaźnin. Pałac był zresztą jednym z największych, w tamtych czasach, polskich centrów kultury. W 1774 roku Aleksandra rozpoczęła wystawianie w pałacu sztuk teatralnych. Jedną z pierwszych, jednocześnie najsłynniejszych, był „Pigmalion”. Mąż Aleksandry, Michał Kazimierz Ogiński, napisał muzykę do opery Franciszka Kniaźnina pt. „Cyganie”, która również została zaprezentowana w pałacu. Było to pierwsze przedstawienie folkloru cygańskiego w formie scenicznej. Okolicznościowe uroczystości celebrowane były wieczorami poetyckimi, festynami, koncertami.

Park w sąsiedztwie pałacu

W XVIII wieku w sąsiedztwie pałacu Czartoryscy założyli park włoski. Aleksandra Czarotryska zdecydowała się na zmianę wyglądu ogrodu. Według projektu Franciszka Salezego Tarnowskiego powstał sentymentalny park z dziko rosnącymi gajami, zagajnikami, klombami, pełen krętych dróżek oraz licznych kanałów z wyspami. Znajdowało się w nim kilkadziesiąt budowli: domki, altanki, łazienki, stajenka. Powstały specjalnie z myślą o wizycie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Aleksandra powiększyła park o część północno-zachodnią i wschodnią. W tej drugiej utworzyła malowniczy ogród nazywany po dziś dzień Aleksandrią.

Ratusz

Również ratusz został rozbudowany przez księżną Aleksandrę Czartoryską. Dostawiła do niego poprzeczne skrzydła, które przeznaczone zostały na sklepy, natomiast pomieszczenia w wieży pełniły funkcje administracyjne. Przebudowa spowodowała, że obiekt ten jest bardzo urozmaicony stylowo. Dolne partie w klimacie barokowym kontrastują z wieżą noszącą znamiona rokoka oraz górną kondygnacją nawiązującą do form klasycystycznych. Aleksandra zabezpieczyła swoje dzieło piorunochronem, którego instalacji dokonał matematyk królewski – Adam Kukiel. Uroczystość ta została nawet zwieńczona wierszem Franciszka Karpińskiego. Ratusz został w znacznym stopniu zniszczony w pożarze w 1789 roku, ale na szczęście Aleksandra zdecydowała się go odrestaurować. Na wieży Ratusza księżna kazała umieścić figurę Jacka dźwigającego kulę ziemską. Według jednej z legend tak właśnie na imię miał koniuszy Aleksandry.

Kościół Św. Stanisława i jego otoczenie

Barokowo-klasycystyczny kościół Św. Stanisława wybudowany został przez księcia Kazimierza Czartoryskiego. Był to w Siedlcach pierwszy kościół murowany. Aleksandra Czartoryska zdecydowała się na wybudowanie fasady. Konstrukcja ta została zaprojektowana przez architekta, Stanisława Zawadzkiego w 1793 roku.

W najbliższym otoczeniu kościoła znajduje się późnobarokowa plebania. W trakcie przebudowy pałacu plebania była siedzibą księżnej Aleksandry. Niedaleko kościoła na jej polecenie wybudowano miejską bramę o kształcie łuku triumfalnego. Brama ta powstała w latach 1773-1776. Niestety została rozebrana w czasie wojny przez Niemców.

Kaplica Św. Krzyża

W 1791 roku Aleksandra Czartoryska wzniosła kaplicę dworską. Wybudowana została na planie ośmioboku, z kolumnami toskańskimi oraz ażurową latarnią. Na drzwiach znajdowała się kołatka o kształcie lwich głów. Natomiast nad bocznymi drzwiami widniały inicjały samej twórczyni – księżnej Aleksandry. Wewnątrz znajdowało się ręcznie haftowane antependium, prawdopodobnie przez samą Aleksandrę. Kaplica otoczona była murowanym ogrodzeniem. Po dziś dzień niemal w nienaruszonym stanie można ją podziwiać w Siedlcach.

Po śmierci Aleksandry

Niezwykła księżna zmarła w 1798 roku. Siedlce zawdzięczają jej lata największej świetności. Wielu historyków uważa, że to dzięki niej miasto podniosło się z upadku. Wybudowała mnóstwo nowych budynków o ogromnym znaczeniu gospodarczym i kulturalnym. Wspierała artystów, poetów i muzyków. Troszczyła się również o komfort życia zwykłych ludzi. Na jej polecenie wybrukowano część ulic miasta. Dbała o szkółki parafialne dla dziewcząt i chłopców. Osiem lat przed śmiercią postawiła drewniany szpital dla ubogich. W klasycystycznym budynku znajdującym się obecnie przy ul. Piłsudskiego Aleksandra utworzyła jadłodajnię dla ubogich. Po śmierci Aleksandry pałac wraz z dobrami siedleckimi przeszedł na własność rządu. Dzięki temu całe Siedlce stały się miastem użyteczności publicznej.

Artykuł jest własnością serwisu www.MiastoSiedlce.pl i obejmują go wszelkie prawa autorskie.

reklama

KOBIETA

www.klubodchudzania.pl www.antykoncepcja.net www.astmaoskrzelowa.pl